|
ساختار هندسي طرح معماري كه توسط مهندسين معمار خلق مي گرددنياز به هويت توسط ابزاري بنام مصالح ساختماني را دارد شناخت مصالح و لمس آن از ار كان اساسي طراحي است كه به آن علاوه بر دوام و پايداري پوشش زيبا نيزمي دهد.بدين ترتيب كه
موزائيك به گروهي از مصنوعات سيماني ويژه ساختمان گفته مي شود كه از مخلوط سيمان و ساير مصالح كاني ( غير فلزي ) مانند ماسه ، سنگهاي دانه بندي شده پودر سنگ و رنگهاي پودري ويژه بتن تشكيل شده است و داراي ابعاد و اشكال مختلف است. موزائيك سالهاي مديدي است كه در صنعت ساختمان نقش ايفا ميكند بطوري كه در ساليان نه چندان دور علاوه بر كف اتاقها سرويسهاي بهداشتي ، حياط و غيره ، در قرينيز ها ، پله ها ، كاسه توالت و دستشويي نيز استفاده گرديده است. قابل ذكر است كه امروزه با توليد انبوه وصنعتي كاشي،سراميك وسنگ،موزائيك بخش عظيمي از كاربرد خود را از دست داده است اما هنوز اما هنوز هم درصورت توليد طبق استاندارد و استفاده ازمصالح مرغوب ميتواند جايگاه خويش را درحد قابل قبول حفظ نمايد. زيرا
سنگ از قديمي ترين مصالحي است كه انسان برروي زمين به آن دست پيدا نموده است و از آن دربناهاي خود استفاده كرده است و به علت مقاومت آن در مقابل عوامل محيطي و استحكام قابل توجه در ساختمان به كار گرفته شده است.سنگ هاي طبيعي كه به عنوان مصالح ساختمان مصرف مي شونداز قشر جامد زمين به دست مي آيند ، جنس پوسته زمين از ديد مهندسي ساختمان ازدو نوع است: الف : سنگي ب : خورده سنگي
رگه نداشته باشد، حفره هاي پوشيده از مواد سست تر نداشته باشد، سطح آن از مواد نرمي كه بين دو بستر سنگ معدن قرار مي گيرد عاري باشد، قلوه هاي سخت در دل سنگ نباشد تا برش و تراش آن را مشكل نمايد . اگر بوسيله چكش روي سنگ ضربه وارد نمائيم و صداي روشن بدهد كه به آن اصطلاحآ صداي زنگ اطلاق مي گردد ، اين سنگ همگن خواهد بود و اگر صداي ضربه زير باشد يا سنگ ترك دارد و يا جنس آن همگن نيست.
كاشي، سراميكي ورقه اي كم ضخامت با ابعاد متنوع است كه از خاك رس، سيليس ،مواد گداز آور ، رنگينه ها و ساير مواد معدني ساخته مي شود و معمولا براي پوشش ديوار و كف به كار برده مي شود . اين محصولات معمولا از طريق آماده سازي مخلوط بدنه و سپس شكل دادن آن به روش پرس، ريخته گري دوغابي، اكستروژن و ساير روشها ، اعمال لعاب و چاپ و نهايتآ پخت در دماي بالا توليد مي شود. طرق و معيارهاي مختلفي براي دسته بندي كاشي وجود دارد كه به عنوان مثال در استاندارد اروپايي ( EN ) كاشي ها بر اساس ميزان جذب آب و روش شكل دادن دسته بندي مي شوند .
به زبان ساده گلي را كه در اثر حرارت آب شيميايي خود را از دست داده باشد سفال مي نامند ، گل سفال تشكيل شده از خاك رس و آب و رس مخلوطي از : آلومين ( AL2O3 )، سيليس ( Sio2 ) و آب مولكولي مي باشد. براي ساختن گل مناسب سفالگري ابتدا خاك را ميشويند يعني اين كه ناخالصي هاي آن را جدا مي كنند، سپس دوغاب حاصل را در حوضچه هاي مخصوص مي ريزند تا رطوبت آن به حد نصاب مصرف برسد ، سپس آن را به محل كارگاه حمل نموده و جهت جلوگيري از خشك شدن آن را با نايلون و يا مواد مشابه مي پوشانند . گل موجود با كمي ورز دادن آماده مصرف مي شود . براي
آن خارج كنيم مواد تشكيل دهنده رابه صورت گل مجددآ مورد بهره برداري قرار دهيم ولي بعد از درجه حرارت تقريبي 550 (اين ميزان حرارت براي رسي ها متفاوت مي باشد)آب شيميايي قطعات ازدست رفته و كلا مواد تغيير حالت مي دهند به ترتيبي كه بعد از اين كليه خواص شيميايي محصول جديد متفاوت با مواداوليه خواهد بود.اكثر رسي هاي معادن طبيعي بجزدرموارد استثنايي بين درجه حرارت 800 تا 1000 درجه سانتي گراد به پخت كامل مي رسند. با تغيير نسبت مواد تشكيل دهنده رسي ها مي توان درجه حرارت پخت كامل را تاحدودي بالاوپايين برد وهمچنين رنگ هاي قرمز و زرد نزديك به سفيد راتوليد نمود اين نوع بدنه هارابدنه هاي ارتن ورمي نامند كه داراي درصد جذب آب زياد(حدود 5 درصد) ميباشند. با تغيير مواد تشكيل دهنده رسي مي توان قطعات با كيفيت بهتر و درجه حرارت بالاتر مانند بدنه هاي استون ور ، پرسلان ، چيني سخت توليد نمود كه موارد فوق در حال حاضر مورد بحث اين يادداشت نمي باشد. در صورت نيازمي توان قطعات پخته شده كه به آن بيسكويت اطلاق مي شود رابه لعاب آغشته نمود ومجددا در كوره قرار دارد .لعاب چيزي نيست جز پودر شيشه و اكسيد فلزات مختلف براي رنگ هاي گوناگون . مطالب فوق توضيح مختصري از روند توليد سفال بود كه ارائه گرديد. آنچه كه درواقع بحث اصلي يادداشت موجود مي باشد همانامسئله كاربردي نمودن توليد قطعات سفال درهمه زمينه ها و بخصوص معماري است.به صراحت مي توان عنوان نمود كه در صورت استفاده بهينه و كاربردي از سفال مي توان از ابعاد مختلف فرهنگي و اقتصادي به نتايج مثبتي دست يافت.از قطعات مختلف سفال مي توان در قسمت هاي مختلف ساختمان استفاده نمود - در نماي ساختمان - در قسمت هاي دروني ساختمان - در كف ساختمان (بيرون يا درون) با توجه به مطالب فوق مي توان به ميزان و ظرفيت كاربردي سفال در معماري پي برد. آيا بهتر نيست بجاي استفاده ازچند گلدان سفالين به عنوان دكور در منزل از هزاران قطعه سفال درنماي ساختمان استفاده كنيم؟ آيا بهتر نيست كف اتاق پذيرايي و نيشمن با قطعات سفال فرش شود ؟ آيا تابلوهاي سفال فقط و فقط در حد محدودي در سر در بعضي ادرات در شهرمان بايد نصب شود ؟ آيابهتر نيست به جاي نماي رومي،پست مدرن وديكانستراكشن نمايي بابافت ايراني،طرح وحجم ايراني ونام ايراني داشته باشيم؟ قطعآ بهتر است و مطمئنآ شما نيز با آن موافقيد . فقط بايد اين جهت را مهندسين و همكاران محترم تبليغ و تشويق نمايند . البته استفاده از سفال تنها گزينه كمك به معماري ملي نيست ولي قطعآ يكي از راه هاي اصلي است . نبايد خيلي سخت گرفت طرح مورد نظر را مي توان به راحتي بر روي يك كاغذ پوستي كشيد و آن را روي گل پياده كرد و سپس يك قالب گچي از آن ساخت. اين قالب را ميتوان در تعداد تكثير و شروع به توليد نمود. خاك رس در كشورمان فراوان است پس از آماده كردن قالب جهت شروع كاربه كوره هم احتياج است البته نيازي نيست كه كوره شخصي داشته باشيد، میتوانيد توليد خود را جهت پخت به كوره هاي سفال پزي كه در جنوب تهران موجود است بسپاريد.
آجر را مي توان به عنوان يك بلوك،معمولا مكعب مستطيل شكل،متشكل از گل پخته شده در معرض تابش آفتاب يا در كوره ، تعريف نمود كه ممكن است بالعاب يا طرح هاي متنوع، تزئين شده وبه عنوان نمابه كار برده مي شود .
ميگردد. آجر سوراخ دار نيز از اين نوع محسوب ميگردد، كه به علت وزن كمتر و محافظت ساختمان از برودت ، حرارت و سرو صدا در سقف ها و ديوار ها استفاده مي گردد. 3- آجر قذاقي: اين آجر با كيفيت خوب و مشخصات مطلوب تهيه و در نماي ساختمان استفاده ميگردد . 4- آجر ختايي: اين نوع آجر داراي نقش برجسته اسليمي و ساده ، با كيفيت خوب به ويژه بناهاي مذهبي و تاريخي بجاي ازاره (شروع و ختم آجر چيني) استفاده مي گردد. 5- آجر لعاب دار: اين نوع آجر براي افزايش مقاومت در برابر عوامل فرسايش و هوا زدگي و غير قابل نفوذ آب ساخته و در نماي ساختمان استفاده ميگردد . ب: آجر نسوز اين گروه ازآجر نيز از فراورده هاي رسي محسوب مگردد وبه عنوان بخشي غير قابل حذف كوره ها به عنوان آستري مقاوم، ساختار كوره را در مقابل حرارت زياد حفظ ميكنند و حرارت حداقل 1580 درجه سانتيگراد را در محيطي شيمياي و مكانيكي تحمل و شكل ظاهري خود را از دست نمي دهند. اين نوع آجر ها در مصارف صنعتي (بخاري ها و اجاق ها) شومينه، سونا، نما و گاهي تزئينات داخلي ساختمان استفاده ميگردد . ج: آجر ماسه آهكي مصالح به كار رفته در آجر ماسه آهكي كه به آن آجر سيليكات كلسييمي نيز گفته مي شود شامل آهك و ماسه سيليسي كه در شرايط فشار و بخار شكل مي گيرند و داراي شكل ، مقاومت ، اندازه ، رنگ و بافت يكسانند. و بدين ترتيب تقريبآ براي كليه مصارف مناسب مي باشد . د: آجر سيماني اين نوع آجر به كمك سيمان، شن و ماسه ساخته مي شود و در ديوار هاي داخلي و خارجي به صورت باربر و غير باربر، تيغه هاي جدا كننده ، سقف هاي تيرچه و بلوك و ساير قسمت هاي ساختمان به مصرف ميرسد.
شيشه يكي از قديمي ترين مصالحي است كه در صنعت ساختمان مورد استفاده قرار گرفته است و بنا به كاربردي كه دارد از مواد
روش شناور و با ضخامت هايي از 5/2 تا 25 ميليمتر توليد مي شوند . شيشه مشجر : اين نوع شيشه به ضخامت هاي 6،4،3 ميليمتر از طريق غلتك زدن نوار شيشه مذاب ساخته ميشود، اين نوع شيشه را ميتوان به صورت مضاعف ،و نشكن استفاده نمود. شيشه تزئيني : اين نوع شيشه راميتوان به كمك نقاشي ويا پاشيدن ماسه ويااسيدو بصورت نقش دارتهيه نمود.ميزان شفافيت در آنها بسيار كم است و در مناطق مرطوب توصيه نميشود. اين نوع شيشه هاي تزئيني ممكن است نشكن و يا بصورت طلق دار استفاده گردند. شيشه جاذب حرارت (گرماگير) : اين نوع شيشه هابه علت قابليت جذب حرارت،اغلب درجاهايي كه سطوح بزرگي شيشه در معرض تابش نور خورشيد قرار دارد به كار ميروند. شيشه هاي جاذب حرارت در سه رنگ سبز، خاكستري ، برنزي يافت مي شوند . شيشه هاي انعكاسي (باز تابنده) : در اين نوع شيشه هايك سطح شيشه بايك پوشش منعكس كننده نوروحرارت ازجنس فلز يا اكسيد فلزي داراي اين نوع خاصيت پوشانده ميشود.پوششها باروشهاي شيميايي مخصوص روي شيشه رسوب داده ميشوند. شيشه مضاعف (دو جداره) : اين نوع شيشه ازدو لايه شيشه ساده و گاهي رنگي كه به موزات يكديگر قرار گرفته اندو لبه ها يا درزهاي آنها هوابندي شده است تشكيل مي شوند، فضاي بين اين شيشه ها با مواد خشك كننده پر ميشوند . اين نوع شيشه كه عايق گرما ،سرما و صدا است در بسياري از ساختمان ها مانند فرودگاه ها ،هتل ها و بيمارستان ها به كار ميرود.
|
