|
رعايت شرايط اقليمي و تغييرات جوي در اجراي پروژه هاي عمراني ازجمله نكاتي است كه متاسفانه دركشور ماچندان مورد توجه قرار نمي گيرد و اين بي توجهي نيز معمولا در كيفيت پروژه هاي عمراني تاثير منفي به جا مي گذارد .تلاش براي اتمام سريع به منظور افتتاح درزماني مشخص از جمله مواردي است كه معمولا كيفيت را فداي يك اقدام سمبليك تشريفاتي مي كند،به نحوي كه پروژه افتتاح شده در سفر يك مسوول از فرداي افتتاح، دچار مشكلات فني مي شود كه ريشه در تسريع اتمام پروژه ،بدون رعايت نكات و الزامات فني لازم را ندارد. همين مساله باعث شده كه بعضي از پروژه ها براي چند بار متوالي توسط مسوولين مختلف فعاليت عمراني درفصل سرماو يخبندان به خاطر تاثيراتي كه پايين بودن دمابرروي فرآورده هاي ساختماني بالاخص توليدبتن و افتتاح شوند. قطعات بتني دارد ، آثار تخريبي خود را به صورت بسيار وسيع تري نمايان مي كند . در تفسير بخش اول آيين نامه بتن ايران كه با همكاري انجمن بتن ايران وسازمان مديريت و برنامه ريزي تدوين شده است ،براي بتن ريزي درهواي سرد الزاماتي معين شده است كه عدم رعايت اين الزامات باعث تخريب و افت شديد مقاومت و كيفيت بتن مي شود. به نحوي كه بنابر تفسير آيين نامه بتن ايران، اگر بتن بلافاصله بعداز ريختن يخ بزند ،مقاومت ودوام به شدت كاهش مي يابد زيرا آب براي واكنش شيميايي سيمان كاهش يافته ودرجه آب گيري سيمان، كند ويا متوقف مي شود. ازطرفي دماي پايين مصالح دپو شده در محوطه هاي باز و درمعرض برف و باران نيزباعث كاهش دماي بتن مي شود لذا ضروري است كه جهت دستيابي به دماي مورد نياز فرآوري بتن ، مصالح را گرم كرد . مهندس محمدكيهاني بازرس انجمن بتن ايران نيز در اين باره معتقد است تعداد اندكي ازشركتهايي كه ازسوي شهرداري تهران به عنوان توليد كنندگان مجاز توليد جدول معرفي شده اند داراي امكانات لازم براي توليد اين قطعات در فصل يخبندان و سرما هستند و اين درحاليست كه معمولا در كشور ما بهمن ماه و اسفند ماه فصل افتتاح پروژه ها است و به همين منظور آماده کردن پروژه ها براي افتتاح درماه هاي سرد سال متاسفانه پيمانكاران و مجريان را به بي توجهي در رعايت استانداردهاي توليد بتن به خاطر تسريع در كارها هدايت مي كند و به شرايط سرما و يخبندان چندان توجه نمي شود و در اين ميان كيفيت فداي يك برنامه تشريفاتي ميشود. وي راه حل اساسي اين معضل راحركت به سمت توليد قطعات بتن پيش ساخته در كارخانجات معتبر مي داند كه هم سرعت توليد اين قطعات را افزايش مي دهد و هم به فاكتور كيفيت آسيب نمي رسد. كيهاني معتقد است، بتن تازه همانند نوزادي تازه متولد شده است كه بايد تا سن بلوغ و رسيدن به مقاومت لازم از آن مراقبت نمود. بتن براي رشد نيازمند دما، رطوبت و زمان مي باشد و چنانچه يكي ازاين فاكتورها متوقف شود و يا از شرايط تعريف شده و يا از شرايط تعريف شده خارج شود، رشد بتن كند و يا متوقف خواهد شد. به همين منظور در كارخانجات بزرگ در فصل سرما با استفاده ازبخار آب و تجهيزات حمام بخار، گرمخانه و يا سالن با هواي متعادل، ضمن حفظ دماي لازم براي رشد بتن ، رطوبت مورد نياز آن را نيز تامين مي كنند و بتني كه با اين روش توليد شود داراي بهترين كيفيت خواهدبود. اما متاسفانه پيمانكاران و مجريان به خاطر اينكه سود بيشتري از يك پروژه ببرند، اين قبيل مصالح را در پاي كار به وسيله كارگران غير ماهر و در شرايط جوي نامناسب توليد و نگهداري مي كنند كه آثار سوء آن درايام بعداز افتتاح پروژه نمايان مي شود اين كارشناس ارشد بتن به حوادثي از قبيل ايجاد حفره و يا كانال هاي ناگهاني در سطح خيابان كه باعث خسارات مالي و جاني و حتي بعضا منجر به فوت شهروندان ميشود اشاره مي نمايد و يادآوري ميكند كه بخش قابل توجهي از اين حفرههاي ناگهاني كه درخيابان ها ايجاد مي شود، به خاطر عدم رعايت مقررات و اصول فني و مهندسي درلايه هاي زيرين معابرمي باشد كه در زمان افتتاح از چشم ها پنهان است ومتاسفانه نظارت هاي لازم و كافي نيز اعمال نشده است. كيهاني مي گويد يخ زدگي بتن تازه ، جداي ازموضوع دوام بتن سخت شده است و چنانچه بتن تازه يخ بزند و يا شرايط لازم براي نگهداري آن فراهم نشود ، اين بتن با سرعت زياد دچار فرو پاشي خواهد شد و هيچ گونه علاجي هم ندارد . اين كارشناسان رعايت نسبت آب به سيمان پايين در مرحله توليد بتن و توليد به صورت ماشيني با بتن مرطوب (Wet concrete) و تامين حداقل دماي عمل آوري و نگهداري 13 درجه سانتيگراد براي قطعات نازك و محافظت از بتن سخت شده با رعايت استاندارد تا رسيدن به مقاومت حداقل 24مگا پاسكال را ضروري ميداند وي جداول بزرگراه نيايش و بزرگراه آيت الله حكيم را مثال مي زند كه حتي تا زمان افتتاح نيز دوام نياوردند و قبل از افتتاح متلاشي شدند. همچنين مهندس بنكدار كارشناس ارشد انستيتو مصالح ساختماني دانشگاه تهران و برنده دو دوره مسابقات دانشجويي بتن موضوع توليد قطعات بتني را از زاويه ديگري بررسي مي كند. وي مي گويد:بر اساس استانداردي كه توسط انجمن بتن آمريكا (ACI) منتشر شده طرح اختلاط مناسب براي جداول بتني، بتن هاي بدون اسلامپ، زيرا براي قطعاتي كه درمعرض سيكل هاي ذوب و يخ زدگي مكرر و يا در معرض آب مي باشند (جداول بتني ) بهتر است با نسبت آب به سيمان پاييني ساخته و البته توليد به اين روش نيز،نيازمند داشتن امكانات و شرايطي است كه در كارگاه ها كنار خيابان ها نمي توان فراهم كرد اما شركت هايي وجود دارند كه با همين روش تو ليد مي كنند ، ولي آزمايشگاه شهرداري تهران اين روش را كه مورد تاييد ACI ، معتبرترين انجمن علمي درباره بتن مي باشد را قبول ندارد.به گفته اين كارشناس،توليد قطعات بتني در كارخانه هاي مجاز با احتساب عمر مفيدي كه اين قطعات پيدا مي كنند شهرداري ها و كارفرمايان مقرون به صرفه است، امادر اكثر پروژه ها مجريان معمولا منافع عمومي را چنان مورد توجه قرار نميدهند و با توليد اين قطعات در محل كارگاه كه فاقد امكانات لازم است، وضعيت فعلي جداول و سنگ دالهاي خيابان ها را به وجود مي آورند.به رغم اينكه همه كارشناسان به رعايت استانداردهاي لازم براي توليد قطعات بتني اشاره مي كنند ونيز به پرهيز از توليد اين قطعات در شرايط سرما و يخبندان در گوشه خيابان ها هشدار مي دهند،اما اين مساله همچنان مورد توجه پيمانكاران و ناظرين قرار نمي گيرد و به رغم صدور بخشنامه هاي متعدد مبني بر استفاده از جداول و سنگ دال هاي ماشيني توسط مديريت جديد شهرداري تهران كه معاون فني شهردار به شدت اين مساله را دنبال مي كند، اما هنوز نتيجه نهايي حاصل نشده است. هر چه اقدامات معاون فني شهرداري تهران در اين باره كه توليد جداول دركنار خيابانها را ممنوع كرده اما گستردگي720كيلومتر مربعي شهر تهران با انبوهي از پروژه هاي عمراني باعث شده است كه اين معضل همچنان در برخي پروژه ها نمايان باشد.كه نمونه زنده آن پروژه در دست ساخت ميدان نور است كه انواع جداول و سنگ دال ها را زير برف و يخبندان مي سازند و نظارتي در كار نيست. مهندس امير رضا شغلي برنده مدال طلاي المپياد بتن آمريكا در اين باره معتقد است بتن بهتر است در شرايط استاندارد و متعارف توليد و عمل آوري بتن در شرايط غير متعارف سرما و گرما ، هم هزينه هاي فراواني دارد و هم كاري بسيار سخت است . به گفته اين كارشناس ممتاز بتن در همايش سال گذشته روز بتن به نقل از استاد مرحوم حامي ( پدر مهندسي ايران )گفته شد كه براي توليد بتن و قطعات بتني بايستي به سمت توليد پيش ساخته و در كارگاه هاي مجهز حركت كرد زيرا كنترل كيفيت بتن درحاليكه شرايط استاندارد براي عمل آوري بتن فراهم نباشد،كاري بسيار پرهزينه و سخت است و به گفته مهندس شغلي چنانچه دماي هوا به زير صفردرجه برسد، تن ريزي و ساخت قطعات بتني دراين دما به هيچ وجه توصيه نميشود،از طرفي تا قبل از رسيدن به مقاومت حداقل 50 كيلو گرم بر سانتي متر مربع مطلقا نبايد آب درون بتن يخ بزند، و چنانچه قبل از گيرش اوليه و كسب حداقل مقاومت لازم آب درون بتن يخ بزند فشار هيدروليكي ناشي از افزايش حجم آب يخ زده، بتن را در همان مرحله اوليه متلاشي ميكند و اصولا بتني دركار نخواهد بود برنده مدال طلاي مسابقات جهاني بتن بهترين راه توليد بتن درفصل سرما و يخبندان را،كارخانجات مجهز به سالن عمل آوري مي داند كه مي توانند در هر وضعيت جوي ، شرايط تعريف شده براي عمل آوري بتن را فراهم كنند .
|
