|
وقتي طوفاني در آمريكاي مركزي اتفاق مي افتد ، تنها قدرت طوفان ، خود عامل تهديد كننده مرگبار نيست .باران هاي سيل آسا باعث طغيان رودخانه ها شده و موجب ريزش كوهها مي شوند و همه چيز را بر سر راهشان ويران مي كنند .براي مثال ماهيگيران رودخانه كاراسويسا درالسالوادر به خاطر افزايش آبهاي طغيانگر در كرانه رودخانه ها نمي توانند به راحتي و سادگي ازمعركه جان به در ببرند . آقاي پيترپلات كه در اداره اتباع خارجي آلمان مسئول جلوگيري از بلايا است مي گويد : ” ماهيگيران شب هنگام توسط سيلابها بطور مدام غرق مي شوند . “ هرچند ، امروزه مردم فقيري كه در كناره هاي رودخانه كاراسويسا زندگي مي كنند دور از ترحم سيل به سرمي برند. اداره (GTZ) درآلمان كه از طرف اداره خارجيان فدرال مامور شده تجهيزات ساده ولي موثر براي هشدار سيل تهيه كرده و مردم بومي منطقه را براي استفاده از آنها آموزش داده است. تجهيزات ارزان قيمتي كه برقشان را از يك باطري 9 ولتي دريافت كرده و مي توانند توسط مردمي كه حتي به سختي قادر به خواندن و نوشتن هستند به كار گرفته شوند. آنها توسط فيزيكدان مجرب وكارشناس حمايت ازبلايا آقاي : جوان كارلوس ويلا گران از كشور گواتمالا ساخته شده اند . تجهيزات ساده ولي موثر يكي ازدستگاهها با يك حس گر (سنسور) سطح آب رودخانه را نشان مي دهد . اين دستگاه در حاليكه بطور محكم به يك درخت يا پايه اي بسته شده، درون آب قرار داده مي شود و مي تواند 10 سطح مختلف آب را از صفر تا 9 نشان دهد. يك سيم اطلاعات را به دستگاه اندازه گيري واخطار دهنده درخانه شخص داوطلب كه نشانگر (مونيتور) درآنجا قرار داده شده مي رساند . آقاي ويلاگران اظهار مي دارد كه: "درنتيجه، شخصي كه داوطلب اين كارشده لازم نيست براي سركشي به رودخانه خودش شخصا جانش را شب هنگام و در اثناي طوفانهاي سهمگين به خطر انداخته به طرف رودخانه برود بلكه اين وسيله بطور خودكار سوت اخطار بلندي را هنگامي كه سطح آب رودخانه به مرحله بحراني 7 مي رسد، توليد مي كند. اگر سطح آب بطورخطرناكي بالا بيايد نشانگر مي تواند خانه هاي تحديد شده بالاسر رودخانه يا مركز ثبت اطلاعات را نيز آگاه كند ." آقاي پيتر پلات مي گويد : ” البته كه فرآيندي همچون اين ، بايد قبلا تكرار و تمرين شود . “ وقتي همه چيز به خوبي كار مي كند حتي مي توان روستاهاي دور از رودخانه را هم از اخطار هاي اوليه دولت براي خطرات سيل ، بي نياز كرد . به شرطي كه علايم اوليه دراولين محل ثبت شوند . سيستم اخطار اوليه همچون اين وسايل،بدون تكنولوژي و فن آوري بالا هم كار مي كنند و بدون نياز به خدمات اورژانسي ، در مناطق و روستاهاي بسيار دور دست هم احتياجات مردم را از نظر اخطارهاي اوليه برآورده مي سازند. آقاي ويلاگران اين وسايل اندازه گيري و اخطارهاي اوليه را بعنوان ” اولين خط دفاع “ نام گذاري كرده است. او مي گويد : ” با وسايل ساده و كوچكي همچون اينها بايد با بلاياي طبيعي جنگيد. مدتها است كه ما پول زيادي را براي نجات مردم يا براي كمكهاي انسان دوستانه خرج مي كنيم. اگر قبل از اينكه بلايي اتفاق بيافتد،كاري را در همان محل انجام داده باشيم بيشتر مردم همچون حال،جان و زندگيشان را از دست نمي دهند . “ به دنبال دهه بين المللي براي كاهش بلاياي طبيعي در سال هاي 1990 اداره اتباع خارجي فدرال (IDNDR) يك راهكاري را اتخاذ كرده است كه در آن تمامي شكستها ، پيشرفتها و تجهيزات مورد توجه قرار مي گيرند. آقاي پلات مي گويند : ” هيچ كار اختصاصي خصوصي براي جلوگيري از بلايا صورت نگرفته بود. يافته هاي بيشتر تحقيقات تكميل نبودند . دانشمندان كتابهاي بسيار ضخيمي نوشته اند كه به فراموشي سپرده شده اند. در نتيجه اداره اتباع خارجي تصميم گرفت از دانش و تجربيات دسترس استفاده بكند.“ در سال 2001 ده درصد بودجه اختصاص داده شده براي كمكهاي انسان دوستانه براي برنامه هاي اخطار اوليه براي بلاياي طبيعي خرج شد و در سال 2002 درحدود 4/2 ميليون يورو رسيد .مطمئنا اين گونه علامات و اخطارها بايد در زمان مناسب به جمعيت تهديد شده رسانده شود . به هر حال اخطار اوليه نبايد به معني اينكه ” صداي زنگ خطر است و مردم فرار كنند. “ تلقي شود. آقاي پلات مي گويند : ” آنها بايد بدانند چه عملي لازم است تا انجام شود .بعضي ها بايد زندگيشان را نجات دهند درحاليكه بعضي ديگرهم كارهاي شخصي انجام دهند . “ با كمك اين پروژه آزمايشي اداره اتباع خارجي در نظر دارد تا دولتهاي درگير در اين جريان را براي برداشتن گامهاي اوليه درمناطق تهديد شده تشويق بكند . او مي گويد :” مانمي توانيم دنيارا با پولمان نجات بدهيم. ما مي خواهيم نشان بدهيم كه چه كارهايي مي شود انجام داد. “ علايم اوليه باتاخير براي ارائه اطلاعات و تجارب ارزشمند براي وزرا و مديران خدمات اورژانسي دومين كنفرانس بين المللي علايم اوليه درشهر’بن از شانزدهم تا هيجدهم اكتبر با دعوت كشور آلمان برگزار شد كه در ادامه اولين كنفرانس علايم اوليه درسال 1998 بود. الزاما در اين كنفرانس تاكيد بر عمل بود.بين سالهاي 1991 تا 2000 تنها 650000 نفر در كشورهاي در حال توسعه يا در آستانه توسعه در نتيجه فوران آتشفشانها ، سيلابها و زلزله جانشان را از دست دادند ، در كشورهاي صنعتي رقم 16000 نفر بود. تعداد و ميزان بلايا بطور قابل توجهي درحال افزايش است بخصوص بعلت تغييرات آب و هوا و افزايش جمعيت درمناطق پرخطر . در سال 2002 درسيل مهيب درآلمان بيست و يك نفر جانشان را از دست دادند ، 300 خانه ويران شد و 25000 خانه آسيب ديد . سيستم اخطار اوليه هميشه موفقيت آميز نيست .در بعضي نقاط آبهاي خروشان مردم را خفه كرده و خانه هايشان را زير آب مي برند. در ماه جولاي سال 2002 وقتي طوفان آنيتا مردم زيادي را كشت سرويس هواشناسي آلمان به خاطر نداشتن علايم صحيح پيشگيري متهم شد.هرچند كه هواشناسان هنوز تنها قادرند مردمي را كه در محدوده اطلاعات قرار دارند آگاه سازند . آقاي كارل اوتو رئيس كميته آلماني جلوگيري از بلايا در ’بن اظهار مي دارند كه : ” درآلمان هم، هميشه علايم و اخطار ها به موقع به دست مردم نمي رسند الزاما يك سيستم و شبكه اخطارهاي اوليه مرتبط به هم هنوز تشكيل نشده . “ پيشگيري بهترازدرمان دركشور آلمان سرويسهاي اورژانسي مسئول تك تك ايالتها و نواحي هستند و هنوز اين كار بطور متـمركز انجام نمي گيرد. بعلاوه از آنجا كه آقاي زنتل اظهار مي دارند هنوز ” اعلام اخطارهاي ملي “ وجود ندارد و دستگاههاي راديو و تلويزيون منازل هنوز بطور اتوماتيك براي دادن اخطارهاي اوليه روشن نمي شوند . از ديد كشورهاي فقير دنيا اين ها ” مشكلات لوكس “ هستند. اغلب درآمريكاي جنوبي ، آفريقا و آسيا برنامه هاي اورژانسي كارا هم وجود ندارد . آقاي توماس شيف كه مسئول جلوگيري از بلاياي طبيعي در(GTZ) است بيان مي كند :” اگر هم علايم واخطاري وجود داشته باشد بسيار دير به دست مردم مي رسند يا مردم قادر به انجام چيزي در اين رابطه نيستند . ما نمي خواهيم فقط عكس العمل داشته باشيم،هدف مادرگير بودن در پيشگيري فعال است .“ آلمان در اين رابطه و در زمينه تشريك مساعي بين المللي رهبر جهان است و قويترين راهكار بين المللي را داراست . از ديد آقاي پيترپلات : ” آلمان هم بعضي وقتها با مشكلات تنها مي ماند ، وقتي كه در تلاش است تا پيشگيري ازطريق علايم و اخطارهاي اوليه را بهبود بخشد .“ او مي گويد:” متاسفانه كشورها اين تصور را دارند كه اگر با تيمهاي بزرگ بعد از يك بلاي طبيعي براي نجات جان انسانها تلاش كرده اند، كار بزرگي كرده اند و بهترين كار است . به جاي اين كار، بازتاب خوب براي اين كشورها اين است كه بهتر است نيرو و سرمايه و وقتشان را صرف اقدامات و پيشگيري هاي اوليه كنند تا نجات جان انسان ها بعد از يك بلا. علايم و اخطارات اوليه مطمئنا موثرتر از كمكهاي اورژانسي هستند.آقاي زنتل مي گويد :” اين يكي از موثرترين روشها براي كاهش بلايا است . “ هر يورويي كه در اين رابطه خرج مي شود بازدهش بيش ازخودش است . طبيعتنا بلاياي طبيعي هم هستند كه نيازمند فن آوري پرخرج و سطح بالايي هستند. همچون پيش بيني لرزشهاي اوليه زمين لرزه هاي بزرگ. بهترين راه حلها هميشه مورد توجه بوده اند . آقاي پلات مي گويد : ” بعضي وقتها علاوه برتجهيزات، مشكل اساسي چگونگي رساندن اخطارهاي اوليه به مردم است . بيشتر شهرداري ها يا مسئولان شهري از شرايط جوي و بومي محل خود اطلاع بيشتري نداشته و حتي نمي دانند با اطلاعات و علايم اوليه اي كه ازطرف دولت از مسافتهاي دور دست به دستشان مي رسد ، چه بكنند . اول ازهمه بايد يك سيستم يا زنجيره اطلاعاتي موثر تشكيل داد.“ اخطارها بطور متناوب هفته ها يا ماهها قبل از خشكسالي يا آتش سوزي جنگلها مي توانند ارسال شوند درحاليكه وقتي نوبت زمين لرزه مي رسد ، دوره زماني اخطار اوليه درجايگاه دوم قرار دارد . او مي گويد:” ما هنوز قادر به پيشگيري زمان ، محل و قدرت زمين لرزه ها نيستيم اما در تخمين خطرها خوب هستيم.“ وقتي متخصصين 50 % احتمال وقوع زمين لرزه بزرگي را در طول بيست سال آينده محاسبه مي كنند ، اين هم خودش يك علامت يا اخطار اوليه است . محاسبات احتياطانه هم بعدا مي توانند در اين رابطه اعمال شوند . درمحاسبات ساختمانها بايد دقت عمل وجود داشته باشد ساختمانهاي بي ثبات بايد مقاوم شوند و خدمات و سرويسهاي پزشكي اورژانسي بايد تشكيل شوند. آموزش دراين رابطه الان سالهاست كه در كلاسهاي سراسر دنيا كه توسط اداره اتباع خارجي فدرال برگزار مي شوند متخصصين (GTZ) درحال آموزش نيروي مجرب براي پيشگيري ازخطرات زمين لرزه هستند . در قرقيزستان متخصصين درحال تاسيس و اداره موسسه اي براي علم زمين شناسي كاربردي هستند كه نيروهاي خدمات اورژانسي افغانستان را هم آموزش خواهند داد . پايتخت افغانستان، كابل داراي ريسك خطر بسيار بالاي زمين لرزه است . سعي مي شود در داخل شهر ريسك خطر را به كمك جداول خطر با بهينه سازي ساختارها و ساختمانها كاهش داد . اداره اتباع خارجي فدرال، سازمان كنفرانس اخطارهاي اوليه را بعنوان يك سازمان اجرايي، موثر دانست. وزارتخانه از بنياد معاونت اخطار اوليه بين المللي حمايت كرده و اميدوار است بعنوان شاخه اي از معاونت اداره (ISDR) راهكارهاي بين المللي براي كاهش بلايايي سازمان ملل در ژنو تاسيس شود . براي آقاي پلات آنچه كه مهم است اين است كه همايش بعد ازيك دوره سكوت پنج ساله برپا نشود كه بيشتر مواقع همينطور برپا مي شود بلكه محاسبات و تجربيات مهم بايد مورد توجه بوده و به مورد اجرا گزارده شوند .
|
